De ouderenzorg verandert de komende jaren enorm. Mensen met lichte zorg blijven zo lang mogelijk thuis wonen. Als iemand het thuis echt niet meer redt, dan verhuis je naar een verpleeghuis. Daar is liefdevolle zorg essentieel. Maar laten we tegelijkertijd niet voorbij gaan aan het feit dat met ouder worden de gebreken ook toenemen. Daarom is het noodzakelijk dat we het publieke debat aangaan alsmede met onze cliënten en hun familie.

Aad Koster, Directeur branchevereniging Actiz, organisatie van zorgondernemers.
Aad Koster, Directeur branchevereniging Actiz, organisatie van zorgondernemers.

Er is namelijk een cultuuromslag nodig. Waar we voorheen onze ouderen naar het verpleeghuis brachten en verwachtten dat de zorg werd overgenomen door de zorgverleners, daar zeggen we nu heel duidelijk dat de familie verantwoordelijk blijft voor hun vader, moeder of partner. Het is dus niet zo dat het verpleeghuis alles kan oplossen; er is geen maakbare zorg. Dat is wellicht een ongemakkelijk verhaal, maar het moet wel verteld worden. Bovendien kunnen wij ondanks goede zorg ernstige ziekten, zoals dementie, niet oplossen.

Het begint al met het zo lang mogelijk mensen in hun eigen omgeving zorg te bieden. Dat is nodig want het aantal ouderen zal sterk stijgen, terwijl het aantal zorgplaatsen in verpleeg- en verzorgingshuizen blijft dalen. In 1980 had Nederland 300.000 inwoners van tachtig jaar of ouder; dat aantal zal in 2025/2030 gestegen zijn naar 1,3 miljoen. Terwijl het aantal plaatsen rond de 150.000 zal zijn.

Langer thuis blijven en de zorg daar op aanpassen is dus heel belangrijk. Gelukkig worden we daarbij geholpen door de technologie. Een van de vele voorbeelden is de medicatie die voorheen iedere dag door de verpleegkundige werd gebracht bij mensen thuis. Daarvoor is de Medido dispenser bedacht. De cliënt krijgt in deze box al zijn medicijnen. Er gaat een signaal af als het medicijn moeten worden ingenomen. De cliënt drukt op de knop en het juiste medicijn komt er uit. Die dispenser staat via het netwerk in verbinding met een centrale zodat, als de cliënt niet reageert, er actie kan worden ondernomen. Een ander goed voorbeeld komt uit de gamingindustrie. Veel ouderen durven niet meer buiten te fietsen, terwijl in beweging blijven zo goed is voor de spieren en het welzijn. Op een hometrainer fietsen is behoorlijk saai, maar wat nu als je dat doet met rondom een groot scherm met beelden uit je eigen buurt, alsof je buiten fietst. Die noviteiten helpen onze cliënten enorm.

Het blijft echter mensenwerk en dat vraagt van de zorgverleners dat ze met hun cliënten en familie al thuis het gesprek aangaan over hoe cliënten hun laatste jaren zo prettig mogelijk kunnen leven; in lijn met de manier waarop ze altijd hebben geleefd. De zorg moet aansluiten op die leefwereld, ook als ze later wel naar het verpleeghuis moeten. Het moet dan niet zo zijn dat ze plotseling aan allerlei knellende regels moeten voldoen. Dat is absoluut anders dan nu vaak het geval is, waar bijvoorbeeld zwaar dementerende ouderen op een gesloten afdeling wonen om hen tegen zichzelf en anderen te beschermen.

Maar eigenlijk is het beter als die persoon kan doen wat ie altijd deed, zoals ik onlangs in Groningen hoorde. Daar kan een dementerende voormalige postbode op de fiets ‘zijn ronde doen’. Met hulp van mensen in het dorp die hem in de gaten houden als hij net als vroeger op de fiets langs komt, kan hij toch naar buiten. Dat dit risico’s met zich meebrengt – hij kan immers van de fiets vallen – daarover moet het maatschappelijke debat gaan. Maar het is wel meer liefdevolle zorg bieden. En tegelijkertijd stimuleert dit innoverend ondernemerschap in de zorg, want de zorg is meer dan alleen handen aan het bed of medische zorg voor de cliënt. Aan die omslag gaan we de komende jaren hard werken.

infographic

Tekst: Aad Koster